Drukke straat blijkt ook geschikt om in te richten als fietsstraat

Het onderzoek, dat eind september online verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Urban Mobility, is een case study van de transformatie van de Oeder Weg in Frankfurt am Main in 2021. De Oeder Weg is 1,4 kilometer lang en was voor de aanpassing een straat met doorgaand verkeer in het centrum van Frankfurt. De motorvoertuigintensiteit was hier tot ruim 9000 motorvoertuigen (mtv) per dag in 2021. Deze transformatie gaat in tegen de aanbevelingen in Duitsland en in Nederland, die een bovengrens van zo’n 4000 mtv/dag hanteren om een fietsstraat toe te kunnen passen.

Nadat de Oeder Weg in 2021 tot fietsstraat is omgedoopt, is de straat aan het begin en het eind afgesloten voor motorvoertuigen. Deze kunnen de straat nog wel via de zijwegen benaderen, de kruispunten zijn daartoe voorzien van rood asfalt om de aandacht te trekken.

Daarnaast zijn er meer fietsparkeerplaatsen aangelegd en zijn parkeerplaatsen omgebouwd in laad- en losplaatsen en zones voor restaurants, stadsmeubilair en groen. Op de straat is een smalle strook gemarkeerd voor het openen van autodeuren, zodat er geen conflict kan ontstaan tussen stilstaand en rijdend verkeer.

Op basis van verkeerstellingen, analyse van ongevalsdata en twee vragenlijstonderzoeken met weggebruikers hebben onderzoekers van de Frankfurt University of Applied Sciences een analyse gemaakt van de effectiviteit van de transformatie van de Oeder Weg in fietsstraat.

Hieruit bleek dat het aantal fietsers op de Oeder Weg was verdubbeld en het aantal motorvoertuigen gehalveerd – al was dit nog steeds boven de aanbevolen grens. In de straten rondom de Oeder Weg is het patroon minder duidelijk maar is het fietsverkeer gemiddeld wel toegenomen.

De maatregel lijkt hiermee effectief te zijn geweest om doorgaand verkeer om te leiden en fietsverkeer naar de fietsstraat te trekken. Vier op de tien deelnemers aan het vragenlijstonderzoek meldde daarnaast dat de maatregel hun modaliteitskeuze had beïnvloed. De meerderheid van deze groep ging meer fietsen of lopen.

Een vergelijking van ongevallendata uit 2019 en 2023 rond de Oeder Weg laat zien dat er minder verkeersongevallen plaats hebben gevonden en dat ook de ernst daarvan is afgenomen. Voor de transformatie waren er 18 ongevallen waar fietsers bij betrokken waren, na de transformatie 13. Omdat het aantal fietsers in die periode sterk toenam is ook het risico op een fietsongeval gedaald.

Weggebruikers rapporteerden ook een toegenomen gevoel van veiligheid. Ze vonden dat het instellen van de fietsstraat, de barrières, het rode asfalt en de zones waar auto’s hun deur kunnen openen een bijdrage leverden aan de subjectieve veiligheid.

Voor een betere beleving van een straat zijn een eerlijke verdeling van de ruimte, een duidelijke inrichting en verkeersregels en een prettige ervaring bij het bezoeken van belang. Uit het onderzoek bleek dat de transformatie van de Oeder Weg heeft bijgedragen aan een verbetering op al deze criteria.

Deelnemers aan het vragenlijstonderzoek meenden dat naast het instellen van een fietsstraat en het reduceren van het autoverkeer ook de fietsparkeerplaatsen en het toewijzen van de ruimte voor straatparkeren aan andere functies positief hadden bijgedragen aan de beleving van de straatomgeving.

Volgens de onderzoekers kan men de casus van de Oeder Weg als een blauwdruk zien voor toekomstige ‘geavanceerde’ fietsstraten. Mogelijk zijn de huidige grenzen aan de verkeersintensiteit om een fietsstraat aan te leggen te streng. Om dat vast te stellen zijn verdere observaties bij vergelijkbare projecten nodig, en vooral ook de moed bij overheden om meer drukke straten te transformeren in fietsstraten.

Het volledige artikel over het onderzoek is hier te lezen.