Verslag CoP Brede welvaart: bereikbaarheid van voorzieningen

Voor aanvang van het hoofdprogramma maakten we eerst een kort rondje langs de velden onder leiding van Marco van Burgsteden (CROW). We stonden kort stil bij het minisymposium van 8 mei Van mobiliteit naar eerlijke bereikbaarheid. Centraal stond daar de verschuiving van traditionele mobiliteitslogica gericht op doorstroming en netwerkefficiëntie naar een benadering waarin bereikbaarheid, inclusiviteit en brede welvaart centraal staan.

Aan de orde kwam verder de tool Jouw gemeente ook 30?, ontwikkeld door MoveMobility en de Fietsersbond. De tool geeft inzicht in de relatie tussen bereikbaarheid en verkeersveiligheid. Aan de hand van kaarten wordt zichtbaar of inwoners bij het bereiken van dagelijkse voorzieningen, zoals een supermarkt, een 50 km/uur-weg moeten oversteken. Daarbij zie je zowel de huidige situatie als een scenario met transformatie naar 30 km/uur. De analyse laat zien dat een groot deel van de inwoners voor dagelijkse boodschappen nog met hogere snelheden en daarmee grotere veiligheidsrisico’s te maken heeft.

De tool is gratis toegankelijk voor gemeenten. Kijk hier voor meer informatie.

Milou van Mierlo (Haskoning) presenteerde de binnenkort te verschijnen Barrierscan, een nieuwe aanvulling op het onlangs verschenen dashboard Bereikbaarheid op peil van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW). Waar Bereikbaarheid op peil vooral kijkt naar infrastructuur, vervoermiddelen, voorzieningen en ruimtegebruik, voegt de Barrierscan het perspectief van inwoners toe. De centrale vraag daarbij is: welke drempels ervaren mensen in het gebruik van het mobiliteitssysteem? Voor de ontwikkeling van de methodiek zijn meer dan honderd mensen betrokken via focusgroepen.

De Barrierscan kijkt specifiek naar barrières die ervoor zorgen dat mensen moeilijk of zelfs geen gebruik kunnen maken van mobiliteit en voorzieningen. Het gaat daarbij nadrukkelijk nog niet om comfort of voorkeuren, maar om de vraag waar deelname feitelijk beperkt wordt. De methodiek combineert databronnen uit zowel het mobiliteits- als het sociaal domein, zodat een betere koppeling ontstaat tussen individuele ervaringen en systeemanalyses. De Barrierscan werkt daarbij als een aanvullende laag op het Bereikbaarheid op peil.

De ontwikkeling van het dashboard verloopt stapsgewijs: het Bereikbaarheid op peil was de eerste fase, binnenkort dus de Barrierscan en uiteindelijk wordt het in het dashboard mogelijk een geïntegreerde analyse te maken uit beide bronnen. In de discussie na afloop ging het over de betekenis van mobiliteit: het accent ligt minder op mobiliteit als verplaatsing en meer op de capaciteit om mee te kunnen doen aan de samenleving.

Jan Willem Kooijmans gaf een toelichting op de ontwikkeling van een visie op voorzieningenbeleid binnen het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW). Het onderzoek gaat in op de vraag hoe de bereikbaarheid van voorzieningen er momenteel uitziet, hoe die er idealiter uit zou moeten zien en welke beleidsmaatregelen daarbij kunnen helpen. Onderdeel hiervan wordt de ‘Voorbeeldenbibliotheek Voorzieningen voor iedereen’, waarin inspirerende praktijkvoorbeelden komen uit binnen- en buitenland.

De bibliotheek richt zich op voorbeelden die aantoonbaar hebben geholpen om voorzieningen beter bereikbaar of beschikbaar te maken voor inwoners. De focus ligt daarbij op innovatieve aanpakken en niet op oplossingen die inmiddels al standaardpraktijk zijn geworden. De voorbeelden vallen onder drie thema’s: mobiliteit, ruimtelijke ordening en concentratie van voorzieningen. Daarbij gaat het ook om voorbeelden die domeinen overstijgen. Als voorbeeld noemde Jan Willem een scholenproject in Twente waarbij investeringen en beheerkosten uit verschillende budgetten komen. Door kosten en baten gezamenlijk te bekijken, wordt het makkelijker om afwegingen te maken.

De voorbeeldenbibliotheek gaat naar verwachting na de zomer live. Jan Willem deed een oproep om goede voorbeelden aan te melden. Het moeten wel bestaande voorbeelden zijn, zodat belangstellenden ter plekke kunnen kijken. Ook pilots en experimenten zijn welkom in de bibliotheek. Vanuit de Community of Practice kwam de suggestie om de effecten van voorbeelden explicieter te koppelen aan maatschappelijke belangen, zodat deze beter bespreekbaar worden voor stakeholders.

Heb je een voorbeeld rond voorzieningenbeleid dat past binnen de drie thema’s mobiliteit, ruimtelijke ordening of concentratie van voorzieningen? Stuur dit voorbeeld dan door naar Jan Willem.

Samen met professionals uit de sector werken we toe naar praktisch toepasbare kennis die bijdraagt aan een rechtvaardig en duurzaam mobiliteitssysteem. Aan de Community of Practice nemen overheden, adviesclubs en kennisinstellingen deel. De insteek is om voor elke stap in de beleidscyclus handvatten te vinden en met elkaar te delen. Vier keer paar jaar komen we bijeen. Wil jij ook deelnemen? Dat kan! Stuur een mail naar Brandon van Spall.

• CROW | Brede Welvaart
• Beleid voor bereikbaarheid